ژنو، فوریه ۲۰۲۶ در حالی که جهان با نگرانی چشم به هتلهای مجلل سوئیس دوخته است، دور دوم مذاکرات ژنو غیرمستقیم میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا در فضایی آکنده از بیم و امید آغاز شد. بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، این گفتگوها در شرایطی برگزار میشود که ناوگان دریایی آمریکا در منطقه تقویت شده و سایه سنگین تهدید نظامی، بیش از هر زمان دیگری بر میز مذاکره سنگینی میکند.
حضور چهرههای کلیدی در مذاکرات ژنو
یکی از نکات برجسته این دور از گفتگوها، ترکیب تیم اعزامی واشینگتن است. حضور جرد کوشنر و استیو ویتکاف به عنوان فرستادگان ویژه دونالد ترامپ، نشاندهنده رویکرد مستقیم و شخصیسازی شده کاخ سفید در قبال پرونده ایران است. در سوی دیگر، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، هدایت تیم مذاکرهکننده تهران را بر عهده دارد. میانجیگری این گفتگوها همچنان بر عهده کشور عمان است که پیامها را میان دو طرف رد و بدل میکند.
اصول راهنما و پیشرفتهای اولیه
پس از ساعتها گفتگوی فشرده، عباس عراقچی در اظهاراتی محتاطانه اعلام کرد که دو طرف به یک سری «اصول راهنما» (Guiding Principles) دست یافتهاند. اگرچه او تاکید کرد که تا رسیدن به توافق نهایی راه دشواری در پیش است، اما همین تفاهم اولیه بر سر چارچوبها، از سوی تحلیلگران به عنوان روزنهای برای جلوگیری از برخورد نظامی تعبیر شده است. مقامات آمریکایی نیز ضمن تایید پیشرفتهای جزئی، اعلام کردهاند که ایران قرار است ظرف دو هفته آینده پیشنهادات کتبی و دقیق خود را برای پر کردن شکافهای موجود ارائه دهد.
دیپلماسی در سایه باروت؛ نمایش قدرت در خلیج فارس
آنچه مذاکرات ژنو ۲۰۲۶ را از دورههای پیشین متمایز میکند، همزمانی آن با مانورهای نظامی گسترده است. در حالی که کوشنر و عراقچی در ژنو حضور داشتند، ایران رزمایشهای موشکی در تنگه هرمز برگزار کرد. همزمان، دونالد ترامپ با اعزام ناو هواپیمابر «جرالد فورد» به منطقه، سیاست «فشار حداکثری پلاس» را دنبال میکند. ترامپ صراحتاً اعلام کرده است: «فکر نمیکنم آنها (ایرانیها) عواقب عدم توافق را بخواهند.» این جملات نشان میدهد که آمریکا از اهرم نظامی به عنوان بخشی از استراتژی چانهزنی خود استفاده میکند.
نقاط اختلاف مذاکرات ژنو؛ فراتر از غنیسازی
شکافهای اصلی میان تهران و واشینگتن همچنان عمیق است:
- سطح غنیسازی: واشینگتن خواهان توقف کامل غنیسازی و خروج ذخایر اورانیوم از ایران است، در حالی که تهران بر حق خود برای غنیسازی صلحآمیز تاکید دارد.
- موشکهای بالستیک: دولت ترامپ تحت فشار متحدان منطقهای از جمله اسرائیل، اصرار دارد که توان موشکی ایران نیز باید بخشی از قرارداد جدید باشد.
- رفع تحریمها: ایران تنها در صورتی حاضر به عقبنشینی هستهای است که تحریمهای اقتصادی بهطور کامل و تضمینشده لغو شوند.
جمعبندی و چشمانداز آینده
مذاکرات ژنو نشان داد که هر دو طرف، علیرغم لفاظیهای تند، از وقوع یک جنگ فراگیر واهمه دارند. با این حال، ضربالاجلهای نانوشته واشینگتن و آمادگی نیروهای نظامی برای عملیات احتمالی در نیمه مارس، زمان را برای دیپلماسی بسیار محدود کرده است. دو هفته آینده و پیشنهادات کتبی ایران، تعیینکننده این خواهد بود که آیا جهان شاهد یک «توافق بزرگ» خواهد بود یا جرقه جنگی جدید در خاورمیانه زده خواهد شد.
اخبار روز در وبسایت آلارا اینترتینمنت!
