در حالی که تنشها میان واشینگتن و تهران در دوره جدید ریاستجمهوری دونالد ترامپ به اوج خود رسیده است، اظهارات اخیر استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ایالات متحده در امور خاورمیانه، ابعاد جدیدی از نگاه کاخ سفید به مسئله ایران را آشکار کرده است. طبق گزارش خبرگزاری رویترز، ویتکاف مدعی شده است که دونالد ترامپ نسبت به این موضوع که چرا ایران علیرغم حضور گسترده نظامی آمریکا در منطقه و فشارهای اقتصادی سنگین، هنوز “تسلیم” (Capitulated) نشده، ابراز شگفتی کرده است.
استراتژی فشار حداکثری و انتظار برای فروپاشی
دولت ترامپ همواره بر این باور بوده است که ترکیبی از تحریمهای فلجکننده اقتصادی و تهدید معتبر نظامی میتواند جمهوری اسلامی را به پای میز مذاکره کشانده و یا منجر به تغییر رفتار بنیادین آن شود. استیو ویتکاف در سخنان خود اشاره میکند که ترامپ با نگاهی تجاری و مبتنی بر قدرت، انتظار داشت که ایران تحت این حجم از فشار، خیلی زودتر از اینها موضع خود را تغییر دهد.
اما واقعیت موجود در میدان، پیچیدگیهای بیشتری را نشان میدهد. ایران با تکیه بر استراتژی “مقاومت فعال” و تقویت شبکههای منطقهای خود، نشان داده است که محاسبات واشینگتن لزوماً با واقعیتهای ژئوپلیتیک تهران همخوانی ندارد.
نقش استیو ویتکاف در معادلات جدید خاورمیانه
استیو ویتکاف که به عنوان یکی از نزدیکترین چهرهها به ترامپ شناخته میشود، وظیفه دارد مسیری برای پایان دادن به درگیریها در منطقه بیابد. با این حال، تعجب ترامپ از عدم تسلیم ایران نشاندهنده یک شکاف ادراکی در کاخ سفید است. واشینگتن قدرت نظامی خود را به عنوان ابزاری نهایی میبیند، در حالی که تهران بقای سیاسی و نفوذ منطقهای خود را به عنوان خط قرمزهایی تعریف کرده که با فشار نظامی قابل معامله نیستند.
تحلیل رفتار ایران در برابر آرایش نظامی آمریکا
تقویت حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس و مدیترانه شرقی، پیامی آشکار برای بازدارندگی بود. اما به عقیده تحلیلگران بینالمللی، ایران بر این باور است که هرگونه عقبنشینی در مقطع فعلی، به معنای پذیرش شکست کامل و دعوت برای فشارهای بیشتر خواهد بود. از این رو، تهران با افزایش سطح غنیسازی و تداوم حمایت از متحدان منطقهای، به دنبال ایجاد توازن قواست.
آیا تغییر تاکتیک در راه است؟
اظهارات استیو ویتکاف میتواند نشانهای از احتمال بازنگری در تاکتیکهای دولت ترامپ باشد. اگر “فشار حداکثری” به نتیجه دلخواه یعنی تسلیم نرسیده باشد، آیا ترامپ به سمت یک توافق بزرگ حرکت خواهد کرد یا گزینههای تندتری را روی میز خواهد گذاشت؟
استیو ویتکاف تأکید کرده است که ترامپ همچنان به دنبال “صلح از طریق قدرت” است، اما این صلح مستلزم درک متقابل از ظرفیتهای طرفین است. سوالی که اکنون در محافل سیاسی مطرح است این است که آیا تعجب ترامپ به یک تغییر استراتژی منجر میشود یا صرفاً مقدمهای برای تشدید تنشها در ماههای آینده خواهد بود.
نتیجهگیری
گزارش اخیر نشان میدهد که ایران همچنان بزرگترین چالش سیاست خارجی دولت ترامپ در خاورمیانه است. در حالی که فرستاده ویژه او از مقاومت ایران شگفتزده شده، جهان نظارهگر است تا ببیند آیا دیپلماسی میتواند جایگزین تهدیدات نظامی شود یا خیر. آنچه روشن است، ایران نشان داده که در برابر فشارهای بیرونی، از الگوی متفاوتی نسبت به آنچه ترامپ انتظار دارد، پیروی میکند.
اخبار روز در وبسایت آلارا اینترتینمنت!
